Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi Nedir?
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi; otizm spektrum bozukluğu, serebral palsi, Down sendromu vb. özel eğitim gereksinimi olan çocuklara çalgı çalma, şarkı söyleme, ritim tutma gibi etkinliklerle sunduğum bireyselleştirilmiş bir müzik eğitimi sürecidir. Bu süreci, 2002’den bu yana özel eğitim kurumlarında edindiğim deneyim ve özel eğitim yöntem ve teknikleriyle, öğrencinin gelişim profiline uygun olarak planlıyor ve uyguluyorum.
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi Kimlere Verilir?
Zihinsel (zihinsel yetersizlik vb.), gelişimsel (otizm spektrum bozukluğu vb.) ya da fiziksel (serebral palsi vb.) açıdan tipik gelişimden farklı gelişim gösteren, özel eğitim gereksinimi olan bireylere uygulanan bir eğitimdir.
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitiminde Amaç Nedir?
Özel eğitim gereksinimli bireylere verilen akademik ve sosyal eğitimde kalitenin artmasına, dolayısıyla bazı gelişimsel eksiklik veya bozuklukların -konuşma bozukluğunun giderilmesi vb- düzeltilmesine yardımcı olmak…
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitiminde Neler Yapılır?
Öncelikle öğrencinin algı ve beceri düzeyi belirlenir (başlangıç değerlendirmesi). Belirlenen düzeye uygun bireysel bir plan hazırlanarak eğitime başlanır. Öğrencinin ilerlemesi, düzenli aralıklarla alınan video kayıtları ve gözlem notlarıyla izlenir ve değerlendirilir.
Müziğin Hangi Alanlarında Eğitim Verilir?
Ses ile Obje/Resim/Yazı Eşleştirme
Öğrencinin farklı türdeki sesleri dinleyerek ayırt etmesini ve bunları nesne, resim ya da yazıyla eşleştirmesini amaçlayan çalışmalardır.
Hedeflenen kazanımlar:
- Dikkat geliştirir
- Konsantrasyonun artırılmasını sağlar
- Çevresindeki ses kaynaklarını ayırt etme becerisi kazandırır
- Çevresinde duyduğu sesleri taklit etme becerisi kazandırır
Ritim Eğitimi
Orff çalgıları, bateri vb ritim çalgılarıyla, ritim tutma becerileri kazandırmaya yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Dikkat sürelerini artırır
- Kaba motor becerilerini geliştirir
- Ritmik sayma becerisi gelişir
- El-göz koordinasyonu gelişir
- Konsantrasyonun artırılmasını sağlar
Şarkı Söyleme
Ses ve nefesini doğru kullanma ve konuşma becerileri kazandırmaya yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Konuşma ve artikülasyon becerilerinin gelişimini destekler
- Ses ve nefes kontrolünün gelişimine katkı sağlar
- Kavram öğrenmesine yardım eder
Org Eğitimi
Bir melodik çalgı çalma becerisi kazandırmaya yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Eşleştirme becerilerinin geliştirilmesine yardımcı olur
- Renkleri öğrenmesine katkı sağlar
- İnce motor becerileri gelişir
- Sayı sayma ve ritmik sayma becerileri kazanır
- El-göz koordinasyonu ve konsantrasyonu artar
Müzik Dinleme
Farklı türlerde müzikler dinleterek farkındalıkların artırılmasına yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Rahatlamaya ve olumlu bir duygu durumuna katkı sağlar
- Sözlü şarkılar dinlemek, dil becerilerinin gelişimini destekler
Metalofon Eğitimi
Bir melodik çalgı çalma becerisi kazandırmaya yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Eşleştirme becerilerinin geliştirmesine yardımcı olur
- Renkleri öğrenmesine katkı sağlar
- İnce ve kaba motor becerilerinin gelişimini destekler
- Sayı sayma ve ritmik sayma becerileri kazanır
- El-göz koordinasyonu ve konsantrasyonu artar
Dans ve Müziksel Oyunlar
Sosyal becerilerinin artmasına yönelik yapılan çalışmalardır.
Kazanımları:
- Bir gruba ait olma duygusu yaşatır
- Bedenlerini tanımalarını sağlar
- Enerjilerini olumlu bir biçimde kullanmalarına, rahatlamalarına ve keyif almalarına yardımcı olur
Müzik Etkinlikleri
Öğretmenler… özel eğitim ve rehabilitasyon, okul öncesi ve ilkokul öğrencileriyle bireysel ya da grup olarak uygulayabileceğiniz; müzik altyapıları, puzzle kartları ve etiketleriyle, renkli notaları ve resimleriyle, nota yazma, ritim yapma, şarkı söyleme, melodi çalma, solfej yapma ve oyun oynama etkinlikleriyle dolu, eğlenceli bir şekilde müziği öğreten bu kitabı tüm kitabevlerinde ve online satış siteleri üzerinden temin edebilirsiniz!
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi’nin Müzik Terapisi ile İlişkisi Nedir?
Müzik Terapisi; lisanslı bir müzik terapistin, tıp, sosyal bilimler, psikoloji ve pedagoji gibi farklı disiplinlerden elde ettiği verilerle planladığı, bireyin zihinsel, fiziksel, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik, müziği her yönüyle (ses, ritim, melodi, armoni vb.) araç olarak kullandığı bir tedavi yöntemidir.
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi ise; lisanslı bir müzik öğretmeni tarafından kişinin gelişim profiline uygun planlanan, özel eğitim yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı, belirlenen zihinsel, fiziksel, duygusal ve sosyal ihtiyaçların giderilmesine yönelik ritim tutma, şarkı söyleme, çalgı çalma, müziğe uyumlu hareket etme vb etkinliklerin programlandığı bir müzik eğitimi sürecidir.
Bu tanımlardan yola çıkarak, özel gereksinimli çocuklar müzik eğitimini, müzik terapisiyle benzer araçları kullanan ancak tedavi değil eğitim odaklı bir yaklaşım olarak tanımlayabiliriz.
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi’nin Faydaları Nelerdir?
Müzik eğitimi, aşağıdaki becerilerin gelişimini destekleyebilir:
- İletişim kurma
- Kendini ifade etme
- Fiziksel Ortama ve diğer bireylere uyum sağlama
- Bedenini tanıma ve (doğru) kullanma
- Duyduğu seslere yönelme
- Dikkatini bir duruma yoğunlaştırma (Konsantrasyon)
- Konuşma
- Okuma
- Göz kontağı kurma
- El-göz koordinasyonu kurma
- Toplumun bir bireyi olduğunu hissetme
- Özgüven duygusu
- Stresle başa çıkma
- İnce ve kaba motor becerilerinin gelişimi
- Çevresindeki varlıkları tanıma ve özelliklerini bilme
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi Öğretmeni
- Müzik öğretmeni, öncelikle öğrenciyle güvene dayalı bir iletişim kurmalıdır. Bu iletişim, öğrenciyle arasındaki eğitim köprüsünü oluşturur ve derslerin uzun soluklu olabilmesi için gereklidir.
- Müzik öğretmeni, özel eğitim alanındaki temel yeterlilikleri, özel eğitim uygulanan bir okulda gözlem yaparak ve uzman denetiminde uygulamalar gerçekleştirerek kazanmalıdır.
- Dersler sırasında öğretmen sürekli yönlendiren ve müdahele eden bir tutum yerine, verdiği ipucu ve yardımı aşamalı olarak azaltmalı (silikleştirme); öğrencinin bağımsız davranabilmesine zemin hazırlamalıdır.
- Özel eğitim uzmanlarınca hazırlanmış Bireyselleştirilmiş Eğitim Programını (BEP) destekleyici etkinlikler yapılması en sağlıklı çalışma şekli olacaktır. Bazı öğrencilerin sadece müziği öğrenmek için bu eğitime ihtiyacı varken, bazılarının ise algısal, hareket vb konularda gelişiminin ilerletilmesi için ihtiyacı olabilir.
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi’nin Aşamaları Neler?
Özel Gereksinimli Çocuklar Müzik Eğitimi üç aşamada uygulanır:
1. Öğrenciyi tanıma ve ihtiyaçların belirlenmesi
- Öğrenci Bilgileri
- Öğrenci Kayıt Formu
- Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP)
- Motivasyon Bilgileri
- Davranış Problem Bilgileri
- Gelişimsel Bilgiler
- Müziksel Beceri Değerlendirme Ölçüm Aracı
- Öğrenciye özel müzik eğitimi planının hazırlanması
2. Belirlenen ihtiyaçlara yönelik verilecek eğitimin uygulanması
- Ders İçinde Oluşan Gelişmeler Hakkında Tutanaklar
- Görüntü Ve Ses Kayıtları Arşivlenmesi
- Müziksel performans izleme kayıt formu
3. Uygulama Sonuçlarının Bir Rapor Haline Getirilmesi
Eğitim sürecinde alınan dönütlerin değerlendirilmesi ve raporlanması
İyi Anlaşılması Gereken Bazı Kavramlar!
Beceri Nedir?
Bilgi gerektiren ve performans içeren davranışlarla görülebilen karmaşık bir eylemdir.
- Eleştirel Düşünme Becerisi
- Yaratıcı Düşünme Becerisi
- İletişim ve Empati Becerisi
- Problem Çözme Becerisi
- Müzik/Resim/Spor Yapma Becerileri vb.
Müziksel Beceri Nedir?
Müzik bilgisi gerektiren ve ritmik, armonik ve melodik çalgıları çalma veya şarkı söyleme performansı gösterebilme eylemidir.
Örnek Müziksel Beceriler;
- Nota Okuma/Çözme Becerisi
- Sesini Doğru, Güzel Ve Etkili Kullanma Becerisi
- Tempoya Uyumlu Hareket Etme Becerisi
- Dinlediği Müziğe Odaklanma Becerisi
Müziksel Performans Nedir?
Müziksel Kriterlere Uygun Davranışlarda Gösterilen Başarıdır.
- Şarkı Söyleme ve Çalgı Çalma Konusunda Gösterilen Davranışların Kalitesi
- Şarkı söylerken Sözlerin Anlaşılabilir Netlikte Duyulması
- Çalgı çalarken Notaların Doğru ve Güzel İcra Edilmesi
Müziksel Performans Değerlendirme Nedir?
Öğrenciden gelen müziksel dönütlerin (ritim, tempo ve notalar yönünden) beklenen müziksel kriterlere uygunluğunun ölçülmesi işlemidir.












